Protokół ze spotkania Prezydium ZG, Sekcji Przetwórstwa Zielarskiego, Sekcji Obrotu Hurtowego i Detalicznego Surowcami i Produktami Zielarskimi,
które odbyło się 28 maja 2008 w siedzibie firmy Agropharm S.A.

Spotkanie zorganizowała Sekcja Przetwórstwa Zielarskiego i  Sekcja Obrotu Hurtowego i Detalicznego Surowcami i Produktami Zielarskimi PKZ oraz firma Agropharm S.A., która była gospodarzem. Zaproszeni zostali członkowie Prezydium PKZ oraz kandydaci do Rady Ekspertów PKZ.

Udział wzięli:
1.   Defecińska Anna - Agropharm S.A.
2. Glinka Izabela – ZZ Kawon-Hurt Sp. J.
3. Horoszkiewicz-Hassan Małgorzata – Europlant Phytopharm Sp. z o.o.
4. Jambor Jerzy – Prezes PKZ
5. Kordana Tadeusz - Wiceprezes PKZ
6. Krawczyk Aldona – Phytopharm Klęka S.A.
7. Maciuszczak-Kotlarek Hanka – PZZ Herbapol S.A.
8. Morawska-Stach Danuta - PZZ Herbapol S.A.
9. Mrozikiewicz Przemysław M. – IRiPZ, Wiceprezes PKZ
10. Mścisz Alina  - IRiPZ, Sekretarz Generalny PKZ
11. Nowak Krzysztof - ZZ Kawon-Hurt Sp. J., przew. Sekcji Obrotu Surowcami i Prod. Ziel.
12. Nowak Wojciech – Agropharm S.A., przew. Sekcji Przetwórstwa Ziel. PKZ
13. Ostrowicz Andrzej – Biofarm Sp. z o.o.
14. Pawełek Maciej – IWLF Labofarm
15. Tomczak Anna - Agropharm S.A.
16. Tudruj Teresa – Herbapol Lublin S.A.
17. Wójcicka Katarzyna – Prezes KRSiO

Prezes Jerzy Jambor przedstawił program spotkania:
1. Plan działania Sekcji Przetwórstwa Zielarskiego i Sekcji Obrotu Hurtowego i Detalicznego Surowcami i Produktami Zielarskimi w roku 2008 i w latach następnych.
2. Prezentacja ekspertów PKZ
3. Podstawowe cele działalności Rady Ekspertów
4. Organizacja konferencji na temat aktualnego stanu i kierunków rozwoju zielarstwa w Polsce
5. Informacje o przygotowywanej monografii o historii zielarstwa i PKZ
6. Stanowisko PKZ w sprawie podstawowego problemu rynku produktów zielarskich: lek roślinny a suplement diety
7. Wolne głosy i wnioski

Ze względu na to, że spotkanie rozpoczęło się z opóźnieniem a pani prezes Katarzyna Wójcicka nie mogła pozostać do końca, zaproponowano, by najpierw wypowiedzieć się w sprawie podstawowego problemu rynku produktów zielarskich: lek roślinny a suplement diety.

Ad.6
Stanowisko Polskiego Komitetu Zielarskiego w sprawie podstawowego problemu rynku produktów zielarskich: lek roślinny a suplement diety

W dyskusji, która miała miejsce 28 maja 2008 br. podczas posiedzenia Prezydium Zarządu Polskiego Komitetu Zielarskiego uczestniczyli przedstawiciele firm zrzeszonych w PKZ oraz specjalnie na tę okazję zaproszona pani Katarzyna Wójcicka - prezes Krajowej Rady Suplementów i Odżywek.
Do wzięcia udziału w dyskusji wszystkich uczestników zaprosił pan Wojciech Nowak – przewodniczący Sekcji Przetwórstwa ZielarskiegoPKZ.
Jako pierwsza głos zabrała pani prezes Wójcicka, która dziękując za zaproszenie podkreślała, że zależy jej, by oba stowarzyszenia, PKZ i KRSiO, kontaktowały się i współpracowały ze sobą. Pokrótce została przedstawiona Krajowa Rada Suplementów i Odżywek, jej historia, cele i działalność. KRSiO tworzy dobry wizerunek suplementu jako produktu niezbędnego i oczekiwanego przez społeczeństwo. KRSiO działa w granicach i walczy o dobre prawo kontrolujące rynek suplementów. Pani prezes podkreślała, że producenci ziół muszą być świadomi, że rynek suplementów może pomóc w rozwinięciu rynku zielarskiego, dlatego obu stowarzyszeniom powinno zależeć na wspólnym działaniu.
Pierwsze pytanie, zadane przez pana Krzysztofa Nowaka - przewodniczącego Sekcji Obrotu Hurtowego i Detalicznego Surowcami i Produktami Zielarskimi, dotyczyło opinii pani prezes Wójcickiej na temat równoczesnego istnienia na rynku ziół jako leków i suplementów.
Pan Krzysztof Nowak dodał, że ziół zarejestrowanych jako suplementy diety sprzedaje się około 25 razy więcej od tych, zarejestrowanych jako produkty lecznicze.
Pani prezes Wójcicka sprostowała, że herbatki ziołowe nie są suplementami diety i skomentowała istniejącą sytuację na rynku herbat ziołowych jako wynik działania konkurencji – jeśli produkt można umieścić na rynku bez ponoszenia wysokich kosztów rejestracji to producenci z tego korzystają. Pani prezes nie widzi jednak powodu, dla którego herbatki ziołowe nie miałyby funkcjonować na rynku środków spożywczych.
W czasie dyskusji pojawiła się kwestia prezentacji leków/suplementów, która stanowi również wskazanie statusu produktu.
Do dyskusji włączyła się pani Teresa Tudruj (Herbapol Lublin), która przytoczyła przykład z własnej firmy. Herbapol Lublin w swojej ofercie miał produkty będące lekami. Konkurencja jednak wprowadzała je na rynek jako środki spożywcze. W tej sytuacji Herbapol te produkty, które mógł (m.in. rumianek, melisę, pokrzywę) wprowadził także jako środki spożywcze, by nie tracić rynku. Nie pociągało to jednak za sobą obniżenia jakości, rozszerzono jedynie kanały dystrybucyjne.
Pan Krzysztof Nowak wyraził swoje obawy, że takie praktyki degenerują produkt. Uważa, że zioła na rynku spożywczym nie są kontrolowane, m.in. nie jest w nich badana zawartość substancji czynnej, jak w produktach leczniczych. W przyszłości może to skutkować utratą działania leczniczego ziół i degeneracją produktu. Wg pana Nowaka konsumenci nie są świadomi, 80% konsumentów kupując zioła nie będące produktem leczniczym oczekuje ich działania terapeutycznego.
W odpowiedzi pani prezes Wójcicka przytoczyła unijną definicję przeciętnego konsumenta – jest to konsument poinformowany i ostrożny. Kupujący suplementy diety wie najczęściej więcej od kupującego „zwykłą” żywność. Podkreśliła jednocześnie kolejny raz, że herbatki ziołowe nie są suplementami diety, stanowią odrębną kategorię środków spożywczych.
Pani Tudruj dodała, że w kontroli suplementów diety często wymagania jakościowe są ostrzejsze niż te przewidziane dla produktów leczniczych, tak jest np. w przypadku dopuszczalnej zawartości metali ciężkich.
Pani prezes Wójcicka poinformowała również o wydaniu przez EHPM (The European Federation of Associations of Health Product Manufacturers) Quality Guide, który prawdopodobnie będzie uwzględniony w Kodeksie Etycznym KRSiO jako zbiór wytycznych dla producentów.
Mimo przytoczonych powyżej opinii pani Aldona Krawczyk (Phytopharm Klęka) uważa, że jednak kontrola rynku suplementów jest wciąż niewystarczająca.
Pani Tudruj stwierdziła, że podmioty nie są traktowane jednakowo przez organy kontrolujące. Herbapol Lublin jest np. kontrolowany raz na kwartał.
Pani prezes Wójcicka podsumowała, że na polskim rynku kontrole są oczekiwane, należy to uznać za spuściznę po minionych czasach, nie można jednak zapominać, że to bezpośrednio na producencie spoczywa odpowiedzialność wprowadzania na rynek produktów bezpiecznych dla konsumenta.
Pani prezes zaznaczyła także, by nie mylić pojęć pacjent i konsument. Pacjent kupuje herbatkę ziołową dla jej właściwości leczniczych; konsument – najczęściej dla jej smaku.  Pan Krzysztof Nowak uważa jednak, że ktoś kto kupuje melisę, niezależnie czy jest to produkt spożywczy, czy leczniczy oczekuje działania uspokajającego. Pani Krawczyk jeszcze raz wyraziła swą opinię na temat niesprawnych organów kontrolnych i obawy przed napływem nieznanych i niezbadanych suplementów diety z innych stron Europy.
Pan prezes Jerzy Jambor poinformował o spadku sprzedaży leków roślinnych na rzecz suplementów diety. Suplementy stały się stałym elementem rynku aptecznego i są kraje w których oczekuję się, by ten rynek był jeszcze szerszy.
Pan Krzysztof Nowak ripostując powiedział, że nie jest przeciw ziołom jako suplementom diety, chce jedynie by konsument-pacjent nie był wprowadzany w błąd, kiedy spodziewa się leczniczego efektu.
Pani prezes Wójcicka dodała, że wszyscy musimy przeczekać okres przejściowy. Z jego końcem zniknie z rynku wiele leków, którym działania leczniczego nie udowodniono. KRSiO zależy, by rynek działał w sposób uporządkowany. Obu stronom, KRSiO i PKZ powinno na tym zależeć, a nie na tłamszeniu i ukracaniu go.
Do dyskusji włączył się pan Andrzej Ostrowicz (Biofarm), który tak jak pan Krzysztof Nowak uważa, że konsument, który robi zakupy w aptece uznaje, że nabyty produkt leczy. Dodał, że jego zdaniem nad rynkiem suplementów nie ma kontroli: jeśli producent nie wykona badań jakościowych, to nikt inny ich nie wykona, bo GIS ten problem pomija. Pani prezes Wójcicka odpowiedziała, że GIS kontroluje znakowanie, natomiast każdy zakład wytwarzający środki spożywcze musi mieć wprowadzony HACCP, który jest gwarancją produkcji w odpowiednich, kontrolowanych warunkach. Pan Ostrowicz dodał, że jednak GIS nie sprawdza zawartości substancji czynnej.
Zdaniem pani prezes Wójcickiej prawo zmierza ku zwiększaniu bezpieczeństwa konsumenta. Są oczywiście firmy wprowadzające konsumenta w błąd, ale powinny być za to pociągane do odpowiedzialności karnej. Inną sprawą jest tworzenie sprawnie działających organów nadzorujących i kontrolujących. Konsument ma jednak prawo żądać, by producent przedstawił mu dowody, że nie został wprowadzony w błąd.
Pan przewodniczący Wojciech Nowak zakończył dyskusję i wyraził konieczność wypracowania stanowiska PKZ w tej kwestii.

Dyskusję podsumował prezes Jerzy Jambor i ponownie podkreślił iż suplementy diety  są jednym z emocjonujących tematów rynku leku roślinnego. Trzeba się pogodzić, że suplementy są i będą na rynku i dlatego należy zawrzeć formalne porozumienie z Krajową Rada Suplementów i Odżywek oraz z Polską Radą Leku Roślinnego. Takie porozumienie powinny przygotować Sekcje Przetwórstwa Zielarskiego i Obrotu Surowcami Zielarskimi i byłyby one podpisane przez obie strony. W porozumieniu z KRSiO należy sporządzić listę produktów. W kontekście suplementów diety coraz częściej mówi się o leku roślinnym, coraz częściej mówi się, że lekiem jest to co można chemicznie zdefiniować – zatem i do tego trzeba się odnieść. Nie można nazwać lekiem substancji aktywnej bez chemicznego zdefiniowania.
Przy tylu problemach koniecznym wydaje się powołanie Rady Ekspertów.

Prezes Katarzyna Wójcicka pozytywnie odnosi się do powstania grupy ekspertów, bo w ogóle brakuje  ekspertów, którzy potrafią zdefiniować suplementy diety jako środki spożywcze. Często ekspertami są farmaceuci, a powinni to być eksperci ds. żywności, a najlepiej żywności zielarskiej.

Powołanie Rady Ekspertów PKZ

Zgodnie z założeniami z ostatniego posiedzenia ZG postanowiono powołać Radę Ekspertów. Do tej pory głos i stanowisko zabierali naukowcy. Na świecie jest tak, że stowarzyszenie (takie jak PKZ) ma swoich ekspertów, którzy reprezentują stanowisko środowiska producentów leków ziołowych. W powoływanej radzie powinny znaleźć się osoby z różnych zakładów zielarskich, z przetwórstwa. Byłyby one związane z Sekcją Przetwórstwa Zielarskiego, która działa samodzielnie. Członkowie rady przygotowywaliby komentarze i opinie do dokumentów do Farmakopei, wydanych przez EMEA itp. Pojawiają się głosy, że Polska jest niewidoczna na forum europejskim a jest w czołówce krajów produkujących leki roślinne. Obecnie w EMEA Polskę reprezentuje Michał Różański oraz niekiedy na forum zagranicznym prof. Ewa Widy-Tyszkiewicz.

Osoby, które zgłoszono do Rady Ekspertów:
Maciej Pawełek (firma Labofarm) zaproponował, by do Rady powołać Tadeusza Pawełka, prezesa PRLR. Uważa, że działania PRLR będą zgodne ze stanowiskiem PKZ odnośnie obrony polskiego leku roślinnego.
Anna Tomczak (Agropharm S.A.)
Teresa Tudruj  (Herbapol Lublin)
Aldona Krawczyk (Phytopharm Klęka S.A.)
Małgorzata Horoszkiewicz-Hassan (Europlant Phytopharm Sp. z o.o.)
Izabela Glinka (ZZ Kawon)
Alina Mścisz (IRiPZ) – wydaje ekspertyzy, opinie zarówno jednej jak i drugiej strony, tzn. producentów ziół, producentów suplementów diety oraz leków roślinnych. Dlatego zastanawia się czy przedstawiciel IRiPZ powinien być w Radzie? Biorący udział w spotkaniu wyrazili opinię, że Instytut powinien mieć reprezentanta w Radzie.
Andrzej Ostrowicz (Biofarm Sp. z o.o.)
Hanka Maciuszczak-Kotlarek (Poznańskie ZZ Herbapol S.A.)
Danuta Morawska-Stach (Poznańskie ZZ Herbapol)
Barbara Zygmunt (Biofarm Sp. z o.o.)
Krystyna Wróbel (Martin Bauer Polska Sp. z o.o.)
Danuta Szymańska (Wrocławskie ZZ Herbapol S.A.)

Podkreślono, że lista kandydatów jest otwarta i mimo powołania Rady dzisiaj, to należy włączać się  do współpracy odnośnie tematu: lek roślinny i suplementy diety.

Po przerwie odbyło się organizacyjne posiedzenie Rady Ekspertów. Przewodniczącym zespołu został dr Andrzej Ostrowicz, który uważa, że najpierw należy sprecyzować kierunki działań Rady, należy iść w kierunku legislacyjnym i przygotować się do dyskusji na temat: co będzie suplementem diety a co zostanie lekiem roślinnym?

Wszyscy członkowie RE podkreślali, że bardzo istotną sprawą jest to, które substancje mogą być stosowane w lekach  roślinnych, a które w suplementach diety. Pojawiają się dwa interesy: interes producentów leków  i producentów suplementów diety. Aldona Krawczyk zwróciła uwagę, że zmienia się prawo żywnościowe. Przedmiotem zainteresowania i wydawania opinii i stanowiska Rady powinny być dokumenty, które ukazują się jako drafty;

W skład Rady Ekspertów PKZ weszli:
1. Horoszkiewicz-Hassan Małgorzata
2. Krawczyk Aldona
3. Maciuszczak-Kotlarek Hanka
4. Morawska –Stach Danuta
5. Mścisz Alina
6. Nowak Krzysztof
7. Ostrowicz Andrzej - przewodniczący
8. Pawełek Tadeusz
9. Szymańska Danuta
10. Tomczak Anna
11. Tudruj Teresa
12. Wróbel Krystyna.
13.  Zygmunt Barbara

Informacja o powstaniu Rady Ekspertów, jej skład i cele działania zostanie przesłana do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego i Sanitarnego, Ministerstwa Zdrowia i Rolnicztwa, Krajowej Rady Suplementów i Odżywek, Polskiej Rady Leku Roślinnego oraz do członków wspierających PKZ. Zamieszczona zostanie również na internetowej stronie PKZ.

9 września br. w siedzibie Naczelnego Komitetu Wykonawczego PSL w Warszawie odbędzie się posiedzenie poświęcone podstawowym problemom polskiego przemysłu zielarskiego. Zaproszeni zostaną przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia,  Ministerstwa Rolnictwa, Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego oraz Głównego Inspektoratu Sanitarnego

W dniach 18 - 21 września br. organizowany jest wyjazd szkoleniowy do Alweslohe k/Hamburga (Niemcy).
 
W imieniu Prezydium PKZ prezes Jerzy Jambor podziękował gospodarzowi - firmie Agropharm -  za przygotowanie i zorganizowanie spotkania.